อุตสาหกรรมเกษตรเป็นฐานการพัฒนาที่มั่นคงแข็งแรง สำหรับประเทศไทยทั้งในปัจจุบันและอนาคต และเทคโนโลยีชีวภาพก็ถูกจัดให้เป็นหนึ่งในกระบวนแถวหน้า ของวิทยาการด้านวิทยาศาสตร์ที่จะนำไปสู่การพัฒนาต่างๆ ในด้านอุตสาหกรรมเกษตร มีการนำเอาพืช สัตว์ และเชื้อจุลินทรีย์ มาใช้เปลี่ยน/สร้างให้เกิดเป็นผลิตภัณฑ์ต่างๆ ทั้งอาหารและยารักษาโรค โดยนำความรู้ด้านต่างๆ เช่น ชีววิทยา จุลชีววิทยา พันธุวิศวกรรม เคมี ชีวเคมี และวิศวกรรมเคมี มาประยุกต์ร่วมกันเพื่อศึกษาค้นคว้า และวิจัยสร้างสรรค์สิ่งใหม่ๆ ที่มีคุณประโยชน์และมูลค่าที่สูงขึ้น จากห้องปฏิบัติการสู่การผลิตระดับอุตสาหกรรม

คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล มีความแข็งแกร่งทางวิชาการด้านวิทยาศาสตร์บริสุทธิ์ จึงมีความพร้อมในการตั้งภาควิชาเทคโนโลยีชีวภาพขึ้น เพื่อส่งเสริมวิชาการในแขนงวิทยาศาสตร์ประยุกต์ สำหรับการพัฒนาและแข่งขันระยะยาวในระดับสากล ภาควิชาเทคโนโลยีชีวภาพได้เริ่มทำการเปิดสอนหลักสูตรปริญญาตรี ในปีพ.ศ. 2525 และนับจากวันนั้นจนถึงปัจจุบัน ภาควิชาฯได้ผลิตบัณฑิตออกรับใช้ประเทศชาติ ด้วยการเข้าไปร่วมทำงานในส่วนต่างๆ ของทั้งภาครัฐและเอกชน ในหน้าที่ต่างๆ อาทิเช่น ผู้ควบคุมการผลิต ผู้ควบคุมคุณภาพ นักวิจัยและพัฒนา ในโรงงานอุตสาหกรรมเกษตรและหน่วยงานวิจัยต่างๆ และเนื่องจากความต้องการบุคลากรทางเทคโนโลยีชีวภาพ มีสูงขึ้นทั้งทางด้านปริมาณและคุณภาพ ภาควิชาฯจึงได้เปิดสอนหลักสูตรปริญญาโท และเอกทางเทคโนโลยีชีวภาพขึ้นในปีพ.ศ. 2535 และ 2539 ตามลำดับ

โดยหลักสูตรการศึกษาทั้งหมดของภาควิชาเทคโนโลยีชีวภาพ นอกจากจะต้องมีวิทยาศาสตร์ทั่วไปเป็นพื้นฐานแล้ว ก็จะเน้นหนักในวิชาเฉพาะด้านต่างๆ ที่จำเป็นทั้งในด้านทฤษฎีและปฏิบัติการ อาทิเช่น จุลชีววิทยา พันธุวิศวกรรม วิศวกรรมกระบวนการชีวภาพ เทคโนโลยีชีวภาพทางพืช และเทคโนโลยีชีวภาพทางอาหาร รวมทั้งจัดให้มีการศึกษาและปฏิบัติ ในหน่วยงานวิจัยและโรงงานอุตสาหกรรมจริง ทั้งในการเรียนภาคปกติและการฝึกงานภาคฤดูร้อน เพื่อส่งเสริมให้ผู้เข้าศึกษามีความรู้และประสบการณ์มากขึ้น

นอกเหนือจากการผลิตบัณฑิตแล้ว หน้าที่หลักสำคัญของภาควิชาเทคโนโลยีชีวภาพ คือ การค้นคว้าวิจัยความรู้ใหม่ๆ ขึ้นมา เพื่อส่งเสริมงานด้านวิชาการทั้งแก่การสอน และการบริการทางวิชาการ โดยทางภาควิชาฯเน้นหนักในการค้นคว้าวิจัยทางวิชาการด้านต่างๆ อาทิเช่น การปรับปรุงและพัฒนากระบวนการ ผลิตสารสำคัญต่างๆ จากพืชและสมุนไพร, เอนไซม์, ยาปฏิชีวนะ, วัคซีน, กรดอะมิโน, กรดอินทรีย์, น้ำตาลเชิงซ้อน โดยใช้เทคนิคทางพันธุวิศวกรรมของเชื้อจุลินทรีย์และเนื้อเยื่อพืช และวิศวกรรมเคมีชีวภาพ ตั้งแต่ระดับห้องปฏิบัติการจนถึงระดับการผลิตเชิงอุตสาหกรรม ที่ต้องมีการนำระบบการควบคุมอัตโนมัติ ระบบการเก็บข้อมูล การวิเคราะห์และประเมินผลด้วยเทคโนโลยีชั้นสูงทางคอมพิวเตอร์ เข้ามาช่วยเสริมประสิทธิภาพการผลิต เพื่อให้ได้มีความสามารถสูงสุดที่จะแข่งขันได้ในเชิงธุรกิจ โดยมีความร่วมมือกับโรงงานอุตสาหกรรมของเอกชน ศูนย์เทคโนโลยีชีวภาพในส่วนของสถาบันวิจัยและพัฒนาของมหาวิทยาลัยมหิดล สถาบันวิจัยจุฬาภรณ์ เป็นต้น รวมตลอดถึงการติดต่อร่วมมือกับหน่วยงานวิจัย และมหาวิทยาลัยในต่างประเทศ ทำการปรับปรุงพันธุ์พืชให้เหมาะสม ทนทานต่อโรคและแมลงศัตรูพืช, ทำการศึกษาถึงการนำเอาเทคโนโลยีชีวภาพ เข้ามาประยุกต์ใช้ในการจัดการแก้ไขปัญหาด้านสิ่งแวดล้อมด้วยกรรมวิธีทางชีววิทยา เช่น การศึกษาชนิดจุลินทรีย์ที่มีบทบาทในการกำจัดคราบน้ำมัน จุลินทรีย์ที่ใช้ในการกำจัดหนอนแมลงและลูกน้ำยุง จนถึงระดับผลิตออกจำหน่ายทั่วไป, มีการศึกษาพัฒนาในด้านอุตสาหกรรมอาหารสัตว์ เช่น การผลิตอาหาร เสริม โปรตีนจากจุลินทรีย์ และยา, การแก้ปัญหาด้านการผลิตและสิ่งแวดล้อมในอุตสาหกรรมการเลี้ยงกุ้ง ด้วยกรรมวิธีและเทคนิคทางเทคโนโลยีชีวภาพเข้าช่วย ศึกษาและปรับปรุง พัฒนาการผลิตผลิตภัณฑ์อาหารบางประเภทด้วยกระบวนการเทคโนโลยีชีวภาพ เช่น ผลิตภัณฑ์เครื่องดื่มและอาหารหมักดอง ซีอิ๊ว น้ำปลา กรดซิตริก อาหารเส้นใยเพื่อสุขภาพ สารให้ กลิ่นรสจากยีสต์ที่เหลือทิ้งจากโรงงานอุตสาหกรรม การปรับสภาพแป้งสำหรับอุตสาหกรรมต่อเนื่องต่างๆ ตลอดจนนวัตกรรมใหม่ๆ ทางด้านการควบคุมการผลิต การควบคุมคุณภาพในโรงงานอุตสาหกรรมอาหาร ซึ่งมีข้อกำหนดสูงมากขึ้น และเป็นปัจจัยหลักอันหนึ่งในการแข่งขันกับต่างประเทศ

นอกจากนี้ ภาควิชาฯก็มีการให้บริการทางวิชาการแก่บุคลากรทั่วไปที่สนใจ โดยได้จัดให้มีการฝึกอบรม เชิงปฏิบัติการ สัมมนาวิชาการด้านต่างๆ ทางเทคโนโลยีชีวภาพอย่างสม่ำเสมอ ให้แก่บุคลากรที่ปฏิบัติการอยู่ในหน่วยงานต่างๆ ทั้งระดับภายในประเทศและระดับภูมิภาค เพื่อเพิ่มพูนความรู้ทั้งทางทฤษฎีและปฏิบัติการ ให้คำแนะนำเกี่ยวกับเทคโนโลยีต่างๆ ให้คำปรึกษาในการแก้ปัญหาการผลิต รวมทั้งมีการจัดประชุมทางวิชาการ พร้อมด้วยผู้ทรงคุณวุฒิจากต่างประเทศ เพื่อแลกเปลี่ยนความรู้และประสบการณ์ร่วมกันเป็นประจำทุกปี

ซึ่งกิจกรรมทั้งหมดของภาควิชาฯ สามารถดำเนินไปได้โดยสะดวกภายใต้อุปกรณ์ เครื่องมือปฏิบัติการ ที่ทันสมัยมากมาย ที่ได้รับการสนับสนุนเงินทุนเป็นอย่างดีจากคณะ มหาวิทยาลัย ตลอดจนจากองค์กรภายนอกต่างๆ มากมาย อาทิเช่น ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ, สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย เป็นต้น

และด้วยทั้งหลายที่เรานำเสนอ แม้มิใช่ทั้งหมดที่เราทำในวันนี้ และที่เป็นพันธสัญญาที่เราจะต้องทำในวันข้างหน้ากับโครงการวิจัยพัฒนา และการให้ความรู้แก่บุคลากรภายนอก และบัณฑิตที่จะออกไปทำการรับใช้สังคมและประเทศไทย ภาควิชาเทคโนโลยีชีวภาพ มหาวิทยาลัยมหิดล จะขอเป็นหนึ่งในกระบวนแถวหน้า ที่จะนำความรู้ทั้งด้านวิชาการและความมั่งคั่ง สู่ประเทศไทยในศตวรรษที่ 21 นี้.

<คลิกเพื่อดาวน์โหลดโบรชัวร์ "Opening the Door to Biotechnology@MU" (7.6 MB pdf file)>

แก้ไขล่าสุด : 6/1/2559